در حالی که هنوز چهار هفته به آغاز تحریم‌های نفتی ایالات متحده علیه جمهوری اسلامی باقی مانده است، کاهش صادرات نفت ایران همچنان ادامه دارد. بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، صادرات نفتی ایران در هفته اول ماه جاری میلادی، اکتبر، به حدود یک میلیون بشکه در روز رسیده است. یک منبع نفتی که رفت و آمد نفتکش‌ها را رصد می‌کند به رویترز گفت که در این یک هفته، جمهوری اسلامی به طور متوسط روزانه یک میلیون و یکصد هزار بشکه نفت صادر کرده است. اما منبع دیگری به همین خبرگزاری گفت که اطلاعات موجود نشان می‌دهد که صادرات نفت ایران در هفت روز نخست ماه اکتبر، حتی به یک میلیون بشکه در روز نیز نمی‌رسد.

صادرات نفت ایران در ماه میلادی آوریل، پیش از خروج ایالات متحده از برجام، حدود دو و نیم میلیون بشکه در روز بود. در ماه گذشته میلادی، سپتامبر نیز، ایران توانسته بود روزانه نزدیک به یک میلیون و ششصد هزار بشکه نفت صادر کند. یک کارشناس بازار نفت درباره این شدت کاهش به رویترز گفت که موضع سخت دونالد ترامپ در زمینه اجرای تحریم نفتی جمهوری اسلامی موجب شده که سقوط صادرات نفت ایران بیش از پیش‌بینی‌ها باشد.

ایالات متحده اعلام کرده که قصد دارد صادرات نفت ایران را به صفر برساند. هرچند که مقامات کاخ سفید گفته‌اند در مواردی خاص حاضر هستند برای کشورهایی که به میزان بالا از خرید نفت از ایران کم کنند، معافیت‌هایی قائل شوند.

در این میان، وزیر نفت جمهوری اسلامی به سخنان مقامات عربستان واکنش نشان داد که گفته بودند حاضرند جای خالی نفت ایران را پر کنند. بیژن نامدار زنگنه در مصاحبه‌ای با شانا، خبرگزاری نفت ایران، مدعی شد که هیچ کس این وعده عربستان را باور نخواهد کرد. اشاره او به مصاحبه محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی است که روز جمعه به خبرگزاری بلومبرگ گفته بود که ریاض به واشینگتن تعهد داده که در برابر هر یک بشکه نفتی که از صادرات ایران کاسته شود، دو بشکه نفت بیشتر تولید کند.

اما وزیر نفت جمهوری اسلامی مدعی شد که نه عربستان و نه هیچ کشور دیگری چنین توانی ندارد. زنگنه در ادامه افزود: «چنین گزافه‌گویی‌هایی ممکن است آقای ترامپ را راضی کند؛ اما بازار هرگز چنین ادعاهایی را باور نمی‌کند.»

در هفته‌های اخیر گزارش‌های متعددی از افزایش تولید و صادرات نفت برخی کشورهای نفتی، به ویژه عربستان سعودی و روسیه منتشر شده است. حسن کاظم‌پور اردبیلی، نماینده جمهوری اسلامی در اوپک هفته گذشته نسبت به افزایش تولید نفت عربستان و روسیه اعتراض کرد. او گفت که عربستان اخیراً ۳۴۶ هزار بشکه و روسیه ۲۵۰ هزار بشکه نفت در روز بر تولید خود افزوده‌اند.

حمیدرضا صالحی، دبیرکل فدراسیون صادرات انرژی ایران نیز یک روز پیشتر در مصاحبه‌ای با ایلنا به روابط جمهوری اسلامی با روسیه اشاره کرده بود. وی رژیم را متهم کرده بود که منافع ملی را قربانی خوش‌آمد روسیه کرده است. صالحی از جمله گفت: «مامی‌توانستیم ذخایرعظیمی از گازمان را از دریای سیاه راهی اروپا کنیم. اتحادیه اروپا بارها تأکید کرده که گاز ایران می‌تواند آلترناتیو خوبی برای گاز روسیه باشد. اما متأسفانه با خودسانسوری و رعایت همراهی یک کشوری که فکر می‌کردیم یار استراتژیک ما است، این کار را نکردیم.»

این فعال بازار انرژی در ادامه پیش بینی کرد که روسیه نیز جمهوری اسلامی را قربانی بهبود روابط خود با ایالات متحده کند. صالحی گفت: «در وضعیت کنونی ما نباید فکر کنیم روسیه به طور تمام قد یار استراتژیک و سیاسی ما باشد. این کشور هم به دنبال منافع کشور خودش است و تحریم‌ها برایش گزنده است و برای فرار از این موضوع ممکن است تابع سیاست‌های غرب و آمریکا شود.»

در این میان، وزیران خارجه جمهوری اسلامی ایران و روسیه امروز تلفنی با یکدیگر صحبت کردند. وزارت خارجه روسیه در بیانیه‌ای اعلام کرد که محمدجواد ظریف و سرگئی لاوروف درباره مسائل مربوط به انرژی مذاکره کرده‌اند. تا لحظه تنظیم این خبر گزارشی از محتوای این مکالمه منتشر نشده است.